Cung Vương Phủ – Nửa bộ sử nhà Thanh giữa lòng Bắc Kinh

Ẩn mình giữa lòng Bắc Kinh nhộn nhịp, Cung Vương Phủ không chỉ là một công trình kiến trúc cổ kính mà còn là chứng nhân sống động cho những thăng trầm của triều đại nhà Thanh. Từng là phủ đệ xa hoa bậc nhất của tham quan khét tiếng Hòa Thân, nơi đây mang trong mình vẻ đẹp lộng lẫy, quyền quý và những giai thoại ly kỳ chưa từng phai mờ theo năm tháng.

1. Đôi nét về Cung Vương Phủ

Cung Vương Phủ, còn được biết đến với tên gọi Phủ Hòa Thân, là một trong những dinh thự nổi bật và quyền lực nhất thời nhà Thanh. Người Trung Hoa xưa truyền tụng rằng: “Một tòa Cung Vương phủ, nửa bộ sử nhà Thanh” – câu nói này đã phần nào khắc họa được sự xa hoa tột bậc và vị thế hiển hách của Cung Vương Phủ trong triều đình đương thời.

Tọa lạc tại phố Liễu Ấm, quận Tây Thành – ngay giữa lòng thủ đô Bắc Kinh sầm uất,Cung Vương Phủ là một công trình kiến trúc cổ kính được bảo tồn gần như nguyên vẹn suốt hơn 200 năm. Không chỉ nổi bật bởi quy mô rộng lớn và lối thiết kế lộng lẫy, nơi đây còn chất chứa nhiều giai thoại huyền bí gắn liền với thời kỳ huy hoàng của triều đại nhà Thanh.

2. Lịch sử Cung Vương Phủ

Về “Đệ nhất tham quan” Hòa Thân

Nếu là tín đồ của những bộ phim cổ trang Trung Hoa, hẳn bạn không còn xa lạ với cái tên Hòa Thân – vị quan nổi tiếng bậc nhất dưới triều đại nhà Thanh, thời vua Càn Long trị vì. Ông là minh chứng sống cho câu nói “dưới một người, trên vạn người”, từng nắm trong tay quyền lực khuynh đảo triều chính. Là sủng thần được Càn Long hết mực tin dùng, Hòa Thân không chỉ nổi danh là một tham quan khét tiếng, mà còn là tay chơi giàu sang nức tiếng kinh thành.

Dân gian từng truyền tai nhau một câu nói táo bạo mà ông từng thốt ra: “Thứ gì Hoàng Thượng có, ta phải có. Thứ gì Hoàng Thượng chưa có, ta càng phải có.” Nghe thì có vẻ kiêu ngạo, nhưng sự thật lại khiến người đời kinh ngạc – bởi khối tài sản khổng lồ mà ông sở hữu được cho là tương đương ngân khố của cả triều Thanh trong suốt 15 năm.

Cuộc sống xa hoa tột đỉnh ấy được thể hiện rõ nét qua phủ Hòa Thân – công trình lộng lẫy mà ông dày công xây dựng, nay đã trở thành di tích được xếp hạng bảo tồn cấp Quốc gia. Phủ không chỉ là biểu tượng của sự giàu có mà còn là minh chứng sống động cho quyền lực và tham vọng tột đỉnh của một vị quan từng làm chao đảo cả triều đình.

Quá trình xây dựng Cung Vương Phủ

Vào năm Càn Long thứ 41 (1776), Hòa Thân bắt đầu cho xây dựng một biệt phủ nguy nga, được xem là đệ nhất phủ đệ thời bấy giờ, tọa lạc gần hai hồ nổi tiếng Tiền Hải và Hậu Hải, phía Đông Bắc của Tử Cấm Thành. Ban đầu, phủ được gọi là “Hòa đệ”, mang họ của chính Hòa Thân. Để phản ánh vị thế quyền lực vượt trội của mình, ông đã không tiếc tiền của, dốc toàn lực lựa chọn những vật liệu quý hiếm, sang trọng bậc nhất để kiến tạo nên công trình này – một biểu tượng sống động của sự xa hoa và thế lực.

Tuy nhiên, đến năm 1799 – khi vua Càn Long băng hà và vua Gia Khánh kế vị, vận số của Hòa Thân cũng đi đến hồi kết. Ông bị cách chức khỏi các vị trí trọng yếu như Quân cơ đại thần, Cửu môn Đề đốc; phủ đệ bị lục soát và toàn bộ tài sản bị tịch thu.

Sử sách ghi lại, tổng tài sản thu được lên đến hơn 20 triệu lượng bạc trắng – con số khiến hậu thế không khỏi kinh ngạc. Cuối cùng, Hòa Thân bị ban lụa trắng để kết thúc cuộc đời một cách đầy bi kịch. Biệt phủ của ông sau đó được trao lại cho Khánh Hi Thân vương Vĩnh Lân – em trai vua Gia Khánh.

Đến năm 1851, phủ đổi chủ lần nữa khi rơi vào tay Cung Trung Thân vương Dịch Hân và từ đó được đổi tên thành Cung Vương phủ – tên gọi vẫn được lưu truyền cho đến ngày nay. Trong thời kỳ Dân quốc, nơi đây từng bị bán cho giáo hội, rồi sau đó được Phủ Nhơn Đại học sử dụng làm giảng đường. Sau thắng lợi của Cách mạng Trung Quốc, phủ chính thức thuộc về nhà nước và được mở cửa đón khách tham quan, trở thành một trong những điểm đến mang đậm dấu ấn lịch sử giữa lòng thủ đô Bắc Kinh.

3. Khám phá kiến trúc của Cung Vương Phủ

Trải qua bao biến động lịch sử thì Cung Vương Phủ vẫn giữ được gần như nguyên vẹn dáng hình năm xưa. Cùng Okela khám phá xem điều gì đã khiến phủ đệ này trở thành một trong những “quốc bảo” nổi bật của ngành du lịch Trung Quốc ngày nay nhé 

Quy mô Cung Vương Phủ

Ngay từ khi bước chân vào cổng chính, Cung Vương Phủ đã khiến bất kỳ ai cũng phải choáng ngợp bởi vẻ uy nghi và quy mô đồ sộ. Với diện tích lên đến 60.000m², biệt phủ như một “ốc đảo” thanh tịnh giữa lòng Bắc Kinh – nơi hồ nước trải dài mênh mang, bóng cây tỏa rợp mát, điểm xuyết là hương sắc từ những loài hoa quý hiếm. Tổng thể phủ gồm hai khu vực chính: khu nhà ở (phủ đệ) và khu vườn cảnh (hoa viên).

Đặc biệt, phủ có tổng cộng 99 gian phòng – con số mang hàm ý “trường tồn dư dả”, thể hiện khát vọng về sự thịnh vượng vĩnh cửu. Từng chi tiết trong kiến trúc đều mang dáng dấp cung đình, toát lên vẻ đẹp chuẩn mực hoàng gia. Người dân Bắc Kinh tin rằng nơi đây sở hữu hai “tĩnh mạch rồng” linh thiêng: một là “long mạch đất” bắt nguồn từ Cung điện mùa hè, còn lại chính là “long mạch nước” nằm tại Phủ Hòa Thân.

Theo ghi chép lịch sử, Hòa Thân đích thân chỉ đạo quy hoạch, thiết kế và bài trí từng hạng mục trong phủ, với tiêu chuẩn không hề thua kém hoàng cung. Thậm chí, các nhà nghiên cứu từng ước tính, chỉ riêng một cột nhà trong phủ cũng có giá trị lên tới 2,7 tỷ Nhân dân tệ – tương đương gần 9.500 tỷ đồng Việt Nam, đủ để thấy độ “chịu chơi” và xa hoa tột bậc của vị tham quan quyền lực nhất triều Thanh.

Kiến trúc Cung Vương Phủ

Cung Vương Phủ được thiết kế theo bố cục “Tam Lộ Ngũ Tiến” – lối kiến trúc cổ điển dành cho bậc quyền quý dưới triều Thanh. Toàn bộ mái phủ được lợp bằng ngói lưu ly xanh, mô phỏng theo kiểu phủ đệ của các Thân vương, thể hiện rõ đẳng cấp vương giả. Những chi tiết chạm khắc, trang trí bên trong đều được chế tác tinh xảo từ những loại gỗ quý hiếm, phản ánh sự cầu kỳ, sang trọng và quyền lực của chủ nhân phủ.

Là một kẻ sành sỏi trong việc hưởng thụ, Hòa Thân không tiếc công sức chăm chút cho nơi ở của mình trở nên xa hoa tột bậc. Khu hoa viên được ông đặt tên là Tụy Cẩm Viên – nơi quy tụ đủ loại cây cảnh quý, được chăm sóc cẩn thận, vẻ đẹp sánh ngang với Ngự Hoa Viên trong cung đình. Trong khuôn viên này, Hòa Thân còn cho đắp núi nhân tạo quy mô lớn, điểm xuyết 50 cảnh đẹp được bố trí hài hòa theo ba trục Đông, Tây và Trung.

Ngoài khu phủ chính và hoa viên, ông còn xây dựng một tòa lầu lớn tọa lạc trên núi nhân tạo, được sơn son thếp vàng lộng lẫy. Đây là không gian riêng dành cho việc ngắm trăng, ngâm thơ và đọc sách – thú vui tao nhã của giới thượng lưu. Con đường dẫn đến tòa lầu là một hành lang dài, hai bên là những cột trụ trang trí hoa văn tỉ mỉ. Lối đi hơi dốc và không hề có bậc thang – một ẩn dụ cho con đường quan lộ của Hòa Thân: hanh thông, thuận buồm xuôi gió, không vướng bất kỳ chướng ngại nào.

Chưa dừng lại ở đó, bên trong phủ còn có hai ngọn núi nhân tạo ẩn chứa những “bí mật phong thủy”. Trong lòng mỗi ngọn núi, Hòa Thân cho đặt một vật trấn trạch. Một là tượng Tỳ Hưu khổng lồ được tạc từ ngọc phỉ thúy – loại ngọc hiếm đến mức ngay cả Hoàng đế Càn Long cũng chỉ sở hữu phiên bản nhỏ hơn làm từ bạch ngọc.

Vật trấn trạch thứ hai là tấm bia khắc chữ “Phúc” do chính vua Khang Hy ngự bút – báu vật hoàng cung, nhưng đã bị Hòa Thân chiếm giữ làm của riêng. Những điều này càng chứng minh tham vọng và sự ngạo nghễ của ông ta – người từng tuyên bố: “Thứ gì Hoàng thượng có, ta cũng phải có.”

Ngày nay, Cung Vương Phủ không chỉ là điểm đến thu hút du khách bởi vẻ đẹp cổ kính và kiến trúc độc đáo, mà còn là nơi lưu giữ những dấu ấn đậm nét của một thời kỳ vàng son đầy biến động. Dạo bước trong từng gian nhà, khu vườn, người ta như được sống lại giữa bức tranh lịch sử nhà Thanh, nơi quyền lực, xa hoa và những bí ẩn cung đình đan xen đầy cuốn hút.