Nằm ẩn mình giữa những góc phố cổ kính của thành phố Rome, đài phun nước Trevi hiện lên như một sân khấu hoàng gia bằng đá cẩm thạch, nơi dòng nước chảy hòa quyện cùng nghệ thuật điêu khắc Baroque lộng lẫy bậc nhất thế giới.
Nhưng điều khiến kiệt tác này giữ chân hàng triệu du khách qua nhiều thế kỷ không chỉ nằm ở vẻ đẹp choáng ngợp bên ngoài, mà còn ở hàng loạt bí mật thú vị được giấu ngay sau những bức tượng khổng lồ. Hãy cùng Okela giải mã những câu chuyện ẩn giấu đằng sau biểu tượng vĩnh cửu này của nước Ý.
Bối cảnh lịch sử và kiệt tác kiến trúc lồng ghép vào cung điện Palazzo Poli
Được hoàn thành vào năm 1762 theo bản thiết kế tài hoa của kiến trúc sư Nicola Salvi, toàn bộ công trình đồ sộ này thực chất được lồng thẳng vào mặt tiền phía nam của cung điện Palazzo Poli. Bằng tư duy nghệ thuật bậc thầy, Nicola Salvi đã khéo léo biến bức tường của cung điện phía sau thành một phông nền khổng lồ, tạo nên sự liền mạch tuyệt đối giữa kiến trúc dân dụng quý tộc và nghệ thuật điêu khắc ngoài trời.
Hành trình kiến tạo nên biểu tượng này kéo dài suốt ba thập kỷ với nhiều thăng trầm lịch sử. Vào năm 1730, Giáo hoàng Clement XII đã tổ chức một cuộc thi tuyển chọn thiết kế nhằm thay thế một bồn chứa nước đơn sơ thời Phục hưng tại quảng trường Piazza di Trevi. Dù ban đầu bản vẽ của kiến trúc sư người Pháp Lambert-Sigisbert Adam giành chiến thắng, Giáo hoàng vẫn quyết định trao trọng trách này cho Nicola Salvi, một người con bản địa của thành Rome.
Công trình khởi công vào năm 1732, nhưng đáng tiếc là Nicola Salvi đã qua đời vào năm 1751 trước khi kịp chứng kiến đứa con tinh thần của mình hoàn thiện. Kiến trúc sư Giuseppe Pannini sau đó đã tiếp quản dự án, hoàn tất các chi tiết điêu khắc cuối cùng và khánh thành đài phun nước vào năm 1762 dưới triều đại Giáo hoàng Clement XIII.
Với chiều cao lên tới 26,3 mét và chiều rộng 49,15 mét, đài phun nước Trevi là công trình đài phun nước Baroque lớn nhất tại Rome và thuộc hàng nổi tiếng nhất hành tinh. Vật liệu chủ đạo tạo nên diện mạo trắng muốt rực rỡ của công trình là đá travertine được khai thác từ vùng Tivoli lân cận, loại đá trứ danh từng được người La Mã cổ đại sử dụng để xây dựng Đấu trường Colosseum.
Sự kết hợp giữa mặt tiền uy nghi của Palazzo Poli và những khối đá travertine được chạm trổ công phu đã biến không gian chật hẹp của quảng trường thành một nhà hát ngoài trời vĩ đại, nơi ánh sáng mặt trời ban ngày và ánh đèn vàng ban đêm liên tục tạo ra những hiệu ứng thị giác kịch tính trên mặt nước xanh ngọc bích.

Dòng nước Aqua Virgo: Mạch nguồn sự sống hơn 2.000 năm tuổi
Không chỉ gây ấn tượng mạnh mẽ về mặt thị giác và kỹ thuật kiến trúc, dòng nước làm nên linh hồn cho đài phun nước Trevi còn mang trong mình một bề dày lịch sử đáng kinh ngạc. Dòng nước tinh khiết tuôn trào không ngừng nghỉ qua các khe đá tại đây bắt nguồn từ Aqua Virgo, một hệ thống cống ngầm dẫn nước của La Mã cổ đại có tuổi đời hơn 2.000 năm tuổi.
Đây là hệ thống dẫn nước cổ xưa duy nhất tại Rome vẫn còn hoạt động liên tục từ thời Đế chế La Mã cho đến tận ngày nay, cung cấp nguồn nước mát lành cho nhiều đài phun nước nổi tiếng khác tại trung tâm thành phố như Barcaccia ở bậc thang Tây Ban Nha hay Fontana dei Quattro Fiumi tại quảng trường Navona.
Theo sử sách ghi lại, cống dẫn nước Aqua Virgo được Marcus Vipsanius Agrippa, vị tướng tài ba và là con rể của Hoàng đế Augustus, cho xây dựng và khánh thành vào ngày 9 tháng 6 năm 19 trước Công nguyên. Hệ thống này dẫn nước từ các con suối tự nhiên ở vùng Salone, cách trung tâm Rome khoảng 20 km về phía đông, xuyên qua các đường hầm ngầm dưới lòng đất để đưa nước về phục vụ các nhà tắm công cộng tại khu vực Campus Martius.
Cái tên “Aqua Virgo” gắn liền với một truyền thuyết đẹp đẽ của người La Mã: khi những người lính của Agrippa đang kiệt sức tìm kiếm nguồn nước sạch, một thiếu nữ đồng trinh trẻ tuổi đã xuất hiện và chỉ cho họ mạch suối ngầm trong vắt.
Bản thân tên gọi “Trevi” cũng bắt nguồn từ đặc điểm địa lý của hệ thống dẫn nước này, xuất phát từ cụm từ tiếng Latinh Trivium, nghĩa là “ngã ba đường”, ám chỉ vị trí giao nhau của ba con phố dẫn thẳng vào quảng trường. Vào thời cổ đại, người La Mã có truyền thống xây dựng những công trình kỷ niệm hoành tráng tại điểm kết thúc của mỗi tuyến cống dẫn nước để vinh danh kỹ thuật thủy lợi và lòng biết ơn đối với thiên nhiên.
Đài phun nước Trevi chính là điểm cuối mostra vĩ đại và nghệ thuật nhất được xây dựng để tôn vinh dòng nước Aqua Virgo huyền thoại ấy, nối liền quá khứ vàng son của La Mã cổ đại với nhịp sống hiện đại của nước Ý.

Giải mã ngôn ngữ điêu khắc và sự đối lập đầy nghệ thuật tại Trevi
Nếu dành thời gian quan sát kỹ lưỡng từng chi tiết trên mặt tiền đài phun nước Trevi, du khách sẽ nhận ra đây không đơn thuần là một tập hợp các bức tượng trang trí, mà là một câu chuyện triết học sâu sắc về mối quan hệ giữa con người, thần linh và thiên nhiên.
Ngự trị ở vị trí trung tâm và uy quyền nhất của công trình là tượng thần biển cả Oceano được điêu khắc bởi nghệ sĩ Pietro Bracci. Khác với hình ảnh thần Neptune thường cầm cây đinh ba quen thuộc, Oceano tại Trevi xuất hiện với dáng vẻ đầy quyền uy, đứng vững chãi trên một cỗ xe chiến thắng hình vỏ sò khổng lồ do hai vị thần Triton dẫn đường.
Điểm đắt giá nhất trong cụm tượng trung tâm này nằm ở hai con ngựa biển (Hippocampus) đang kéo cỗ xe của thần Oceano, bởi chúng mang hai tính cách hoàn toàn đối lập nhau. Một con ngựa vô cùng hiền hòa, ngoan ngoãn bước đi theo sự điều khiển của thần Triton, trong khi con ngựa còn lại thì dữ dội, tung vó đầy hoang dã và bất kham. Hai sinh vật huyền thoại này đại diện chính xác cho hai thái cực muôn thuở của đại dương: lúc êm đềm, dịu dàng nâng đỡ con người, và khi giận dữ, cuồng nộ sẵn sàng nhấn chìm mọi thứ.
Sự đối lập giàu tính biểu tượng ấy không chỉ dừng lại ở các bức tượng mà còn xuyên suốt toàn bộ cấu trúc kiến trúc từ dưới lên trên của Trevi. Ở tầng thấp nhất sát mặt hồ, toàn bộ nền tảng được tạo hình như những vách đá tự nhiên gồ ghề với các loài thực vật mọc xen kẽ, gợi lên vẻ đẹp nguyên sơ và hoang dã của tự nhiên.
Tuy nhiên, càng hướng tầm mắt lên cao, những khối đá thô ráp ấy dần nhường chỗ cho các đường nét kỷ hà chuẩn xác, những bức phù điêu tinh tế và hệ thống cột trụ Corinth cân đối, hoàn mỹ của cung điện Palazzo Poli. Qua thủ pháp chuyển tiếp tài tình này, Nicola Salvi muốn gửi gắm thông điệp về sự chiến thắng của trật tự, trí tuệ và nghệ thuật nhân loại trước sự hỗn mang của tự nhiên hoang dã.
Hai bên hông của thần Oceano là hai hốc tường lớn đặt tượng của hai nữ thần đại diện cho những lợi ích thiết thực mà nguồn nước mang lại cho cuộc sống con người. Bên trái là tượng nữ thần Sung Túc (Abundance) tay cầm chiếc sừng chứa đầy hoa quả, biểu trưng cho sự trù phú và mùa màng bội thu nhờ nước tưới tiêu.
Bên phải là tượng nữ thần Sức Khỏe (Salubrity) tay cầm chiếc cốc cho một con rắn uống nước, tượng trưng cho sự thanh khiết, chữa lành và sức sống bền bỉ mà dòng nước sạch mang lại cho cư dân thành Rome. Phía trên hai bức tượng này là hai bức phù điêu kể lại lịch sử của dòng nước: một bức khắc họa tướng Agrippa phê duyệt bản vẽ xây dựng cống dẫn nước, bức còn lại tái hiện khoảnh khắc cô gái đồng trinh chỉ nguồn suối cho đoàn quân La Mã.

Nghi thức ném đồng xu và phép màu nhân ái có thật giữa đời thường
Dù sở hữu giá trị lịch sử và nghệ thuật vô giá, câu chuyện nổi tiếng nhất đưa tên tuổi của đài phun nước Trevi vươn xa khắp toàn cầu lại bắt đầu từ một nghi thức giản dị của du khách. Theo truyền thống lâu đời được phổ biến rộng rãi qua bộ phim kinh điển Three Coins in the Fountain ra mắt năm 1954, để lời ước nguyện linh nghiệm, du khách phải đứng quay lưng lại với mặt hồ, dùng tay phải cầm đồng xu và ném qua vai trái xuống dòng nước xanh thẳm.
Mỗi đồng xu được ném xuống hồ tại Trevi đều mang theo một tầng ý nghĩa riêng biệt gắn liền với những khát vọng đẹp đẽ nhất của đời người. Đồng xu đầu tiên là lời hẹn ước chắc chắn rằng bạn sẽ có ngày quay trở lại thành phố Rome xinh đẹp này một lần nữa. Đồng xu thứ hai dành cho những ai đang tìm kiếm một tình yêu lãng mạn. Và đồng xu thứ ba gắn liền với mong ước về một cuộc hôn nhân viên mãn, hạnh phúc trọn đời bên người mình thương.
Có thể đối với nhiều người, nghi thức ném xu qua vai trái chỉ là một truyền thuyết du lịch thú vị để lưu giữ kỷ niệm trong chuyến hành trình khám phá châu Âu, nhưng trên thực tế, những đồng xu nhỏ bé ấy lại cùng nhau tạo nên một điều kỳ diệu hoàn toàn có thật.
Mỗi ngày, có hàng nghìn tiền xu từ khắp các quốc gia trên thế giới được du khách gửi gắm xuống đáy hồ Trevi. Để bảo vệ công trình khỏi tình trạng ăn mòn kim loại và ngăn chặn hành vi trộm cắp, chính quyền thành phố Rome tổ chức thu gom toàn bộ số tiền xu này định kỳ vài lần mỗi tuần dưới sự giám sát nghiêm ngặt của lực lượng cảnh sát.
Con số thực tế thu được từ lòng hồ luôn khiến cả thế giới phải ngỡ ngàng. Riêng trong năm 2025, khoảng 1,86 triệu euro đã được các công nhân vệ sinh thu gom từ đáy đài phun nước Trevi. Toàn bộ số tiền khổng lồ này không hề được đưa vào ngân sách duy tu công trình hay lợi ích thương mại, mà được thành phố Rome trao tặng trực tiếp cho Caritas Romana, tổ chức từ thiện Công giáo lớn tại địa phương.
Nguồn quỹ quý giá từ Trevi được Caritas Romana sử dụng để duy trì các bếp ăn xã hội miễn phí, cung cấp dịch vụ chăm sóc y tế, hỗ trợ nhà ở khẩn cấp và vận hành hệ thống sáu siêu thị đoàn kết Emporio della Solidarietà, nơi những gia đình có thu nhập thấp và người vô gia cư tại Rome có thể đến nhận lương thực, nhu yếu phẩm bằng thẻ tích điểm hoàn toàn miễn phí.

Kinh nghiệm tham quan đài phun nước Trevi trọn vẹn cho du khách
Để hành trình chiêm ngưỡng kiệt tác này diễn ra thuận lợi và lưu giữ được những khoảnh khắc đáng nhớ nhất, du khách nên lưu ý một vài kinh nghiệm thực tế khi ghé thăm khu vực quảng trường Piazza di Trevi:
- Lựa chọn thời điểm vàng để tham quan: Vì nằm trong một quảng trường có diện tích khá khiêm tốn so với quy mô khổng lồ của công trình, Trevi luôn trong tình trạng đông đúc từ sáng sớm đến tận nửa đêm. Nếu muốn chiêm ngưỡng trọn vẹn vẻ đẹp tĩnh lặng của kiến trúc và chụp những bức ảnh không dính bóng người, bạn nên ghé thăm vào khoảng thời gian từ 6:00 đến 7:30 sáng. Nếu yêu thích không khí lung linh, huyền ảo khi toàn bộ hệ thống đèn chiếu sáng nghệ thuật được bật lên, khung giờ sau 22:30 đêm sẽ mang lại trải nghiệm vô cùng lãng mạn.
- Tuân thủ quy định bảo tồn di sản: Chính quyền Rome áp dụng các quy định rất nghiêm ngặt nhằm bảo vệ các công trình lịch sử. Du khách tuyệt đối không được phép ngồi lên thành hồ bằng đá cẩm thạch, không được ăn uống, xả rác tại khu vực bậc thềm xung quanh đài phun nước và đặc biệt không được lội xuống nước hay tự ý vớt tiền xu dưới hồ. Mức phạt hành chính cho các hành vi vi phạm này có thể lên tới hàng trăm euro, kèm theo lệnh cấm quay trở lại khu vực di tích.
- Cảnh giác với nạn móc túi và bảo quản tư trang: Do mật độ du khách tập trung quá dày đặc quanh khu vực bậc thềm, quảng trường Trevi là địa điểm thường xuyên xuất hiện các đối tượng móc túi chuyên nghiệp. Bạn nên đeo balo hoặc túi xách ở phía trước ngực, hạn chế để điện thoại và ví tiền ở túi quần sau khi đang mải mê chụp ảnh hoặc thực hiện nghi thức ném đồng xu.
- Kết hợp khám phá các điểm đến lân cận: Vị trí của đài phun nước Trevi nằm ngay tại trung tâm lịch sử của Rome, rất thuận tiện để bạn thiết kế một lịch trình đi bộ khám phá trong ngày. Từ Trevi, bạn chỉ mất khoảng 8 phút đi bộ để đến đền thờ Pantheon huyền bí, khoảng 10 phút để tới Bậc thang Tây Ban Nha (Spanish Steps) sôi động và khoảng 15 phút để dạo bước đến quảng trường Piazza Navona trứ danh.

Và sau tất cả những giá trị lịch sử, kiến trúc hay những kinh nghiệm xê dịch, có lẽ điều đẹp đẽ và nhân văn nhất đọng lại ở đài phun nước Trevi chính là vòng tuần hoàn kỳ diệu của lòng tốt: một đồng xu nhỏ bé được du khách ném xuống hồ để mang theo ước nguyện cá nhân của một người, nhưng khi được lấy lên, nó lại hóa thành những bữa ăn nóng hổi, những liều thuốc chữa bệnh và mái ấm che chở cho một cuộc đời khác đang gặp khó khăn.
Bởi vậy, đài phun nước Trevi không chỉ là nơi người Rome biến dòng nước thành một sân khấu nghệ thuật lộng lẫy bậc nhất nhân loại, mà còn là nơi biến hàng triệu điều ước bình dị thành ngọn lửa của lòng nhân ái tỏa sáng mãi giữa trái tim của thành phố vĩnh hằng.


